फिट देखिँदैमा मुटु स्वस्थ हुन्छ भन्ने छैन, यी हुन् हृदयाघातका लुकेका जोखिम

बाहिरबाट हेर्दा फुर्तिलो, दुब्लो र पूर्ण रूपमा स्वस्थ देखिने व्यक्तिलाई पनि अचानक हृदयाघात हुन सक्छ। नियमित व्यायाम गर्ने वा मोटोपना नभएका मानिसमा पनि मुटुसम्बन्धी जोखिम पूर्ण रूपमा समाप्त हुँदैन। यसको कारण शरीरभित्र विकसित भइरहेका उच्च रक्तचाप, उच्च कोलेस्ट्रोल, मधुमेह, पारिवारिक इतिहास तथा रक्तनलीमा हुने परिवर्तन हुन सक्छन्।

विशेषज्ञका अनुसार उच्च रक्तचाप र उच्च कोलेस्ट्रोलजस्ता समस्या लामो समयसम्म कुनै स्पष्ट लक्षणबिना रहन सक्छन्। त्यसैले बाहिरी रूपमा स्वस्थ देखिनु मात्रै मुटु स्वस्थ रहेको प्रमाण होइन।

मुटुको जोखिममा धूम्रपान, अस्वस्थ खानपान, शारीरिक निष्क्रियता, अत्यधिक मदिरा सेवन, बढी तौल, मधुमेह र उच्च रक्तचापजस्ता कारण महत्वपूर्ण हुन्छन्। त्यसैगरी उमेर र परिवारमा कम उमेरमै मुटुरोग भएको इतिहास पनि नियन्त्रण गर्न नसकिने जोखिमका रूपमा रहेका छन्।

अमेरिकन हार्ट एसोसिएसनका अनुसार मुटुरोगको जोखिम मूल्याङ्कन गर्दा व्यक्तिको उमेर, पारिवारिक इतिहास, रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल, मधुमेह, धूम्रपान तथा जीवनशैलीलगायतका पक्ष हेर्नुपर्छ। केही अवस्थामा चिकित्सकले यी तथ्यका आधारमा हृदयाघातको जोखिमसमेत मूल्याङ्कन गर्न सक्छन्।

यसको अर्थ नियमित व्यायाम र स्वस्थ खानपानको कुनै फाइदा छैन भन्ने होइन। स्वस्थ जीवनशैलीले रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल र रक्तचिनी नियन्त्रणमा राख्न तथा हृदयाघातको जोखिम घटाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। धूम्रपान नगर्ने, सन्तुलित आहार खाने, नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने, स्वस्थ तौल कायम गर्ने र आवश्यकताअनुसार मदिरा सीमित गर्ने कुरा हृदय स्वास्थ्यका महत्वपूर्ण आधार हुन्।

तर, स्वस्थ जीवनशैली अपनाएको भन्दै स्वास्थ्य परीक्षणलाई बेवास्ता गर्नु उचित हुँदैन। विशेषगरी रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल र रक्तचिनीको अवस्था थाहा पाउन नियमित स्वास्थ्य जाँच उपयोगी हुन्छ। उच्च रक्तचाप प्रायः लक्षणबिना रहने भएकाले वयस्कमा यसको नियमित परीक्षण गर्न चिकित्सकीय मार्गदर्शनले समेत सिफारिस गर्छ।

त्यसैले ‘म फिट छु, मलाई मुटुको समस्या हुँदैन’ भन्ने सोचभन्दा ‘म फिट छु, त्यसैले आफ्नो जोखिम पनि थाहा पाउँछु’ भन्ने सोच उपयोगी हुन्छ। स्वस्थ जीवनशैलीसँगै आफ्नो पारिवारिक इतिहास, रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल, मधुमेह र अन्य जोखिमबारे चिकित्सकसँग समयमै मूल्याङ्कन गराउनु मुटुको स्वास्थ्यका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ।