बालेन सरकार : आशा धेरै, उपलब्धिको परीक्षा बाँकी

नेपालको राजनीतिमा परिवर्तनको अपेक्षासहित उदाएको बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारप्रति जनताको आशा ठूलो छ। पुराना राजनीतिक दल र तिनको कार्यशैलीप्रति बढ्दै गएको असन्तुष्टिबीच जनताले नयाँ नेतृत्वलाई विश्वास गरेका हुन्। त्यसैले यो सरकारप्रति जनताको अपेक्षा केवल सरकार परिवर्तनको थिएन, शासन सञ्चालनको संस्कार नै परिवर्तन होस् भन्ने थियो।

तर सरकार परिवर्तन हुनु र देशको अवस्था परिवर्तन हुनु एउटै कुरा होइन। जनताले खोजेको परिवर्तन भाषणमा होइन, व्यवहारमा देखिनुपर्छ। भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सुशासन, रोजगारी सिर्जना, शिक्षा, स्वास्थ्य, विकास निर्माण र सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा परिणाम देखिनुपर्छ।

बालेन सरकारले पुरानो राजनीतिक अभ्यासभन्दा फरक शैली अपनाउन खोजेको देखिन्छ। निर्णय प्रक्रियामा तीव्रता, प्रशासनिक सुधार र सार्वजनिक निकायलाई जवाफदेही बनाउने प्रयास सकारात्मक पक्ष हुन्। तर सरकारको मूल्याङ्कन गर्ने आधार शैली होइन, त्यसबाट प्राप्त परिणाम हो।

सरकारको कार्यशैलीमाथि उठेका प्रश्नलाई पनि गम्भीरतापूर्वक लिन आवश्यक छ। सामाजिक सञ्जालमा गरिने घोषणा, लोकप्रियताका लागि लिइने निर्णय र आलोचनाप्रतिको असहिष्णुता दीर्घकालीन सुशासनका आधार बन्न सक्दैनन्। लोकतन्त्रमा सरकारको प्रशंसा गर्ने अधिकार जति महत्त्वपूर्ण छ, त्यति नै महत्त्वपूर्ण सरकारको आलोचना गर्ने अधिकार पनि हो।

अर्कोतर्फ, भ्रष्टाचार नियन्त्रणका नाममा हुने अनुसन्धान निष्पक्ष र प्रमाणमा आधारित हुनुपर्छ। कानुन सबैका लागि समान हुनुपर्छ। राजनीतिक निकटता वा विरोधका आधारमा राज्यको शक्ति प्रयोग हुने अवस्था सिर्जना भयो भने नयाँ र पुरानो राजनीतिक अभ्यासबीच कुनै भिन्नता रहनेछैन।

अहिले देशको अर्थतन्त्रले स्थायित्व खोजिरहेको छ। युवाहरू रोजगारीका लागि विदेशिन बाध्य छन्। निजी क्षेत्र लगानीको वातावरण खोजिरहेको छ। किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य पाउन सकेका छैनन्। सर्वसाधारणले सामान्य सरकारी सेवा लिनसमेत अनेकौँ झन्झट बेहोर्नुपरेको छ। यी समस्या समाधान नगरी विकास र समृद्धिको सपना पूरा हुन सक्दैन।

बालेन सरकारसँग संसद्मा बलियो जनमत छ। यो अवसरलाई राजनीतिक शक्ति प्रदर्शनमा होइन, नीतिगत सुधार र जनताको जीवनस्तर उकास्न प्रयोग गर्नुपर्छ। संसद्, न्यायालय, सञ्चारमाध्यम, प्रतिपक्ष र नागरिक समाजलाई राज्य सञ्चालनका महत्त्वपूर्ण साझेदारका रूपमा स्वीकार गर्नुपर्छ।

सरकारले बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने आलोचक सबै शत्रु हुँदैनन् र प्रशंसक सबै शुभचिन्तक हुँदैनन्। कहिलेकाहीँ आलोचनाले सरकारलाई सही बाटो देखाउँछ भने अन्धप्रशंसाले गलत निर्णयतर्फ धकेल्न सक्छ।

नेपाललाई अर्को शक्तिशाली व्यक्ति होइन, बलियो प्रणाली चाहिएको छ। यस्तो प्रणाली, जहाँ प्रधानमन्त्रीदेखि सामान्य कर्मचारीसम्म कानुनको अधीनमा रहून्। जहाँ पहुँचका आधारमा होइन, योग्यताका आधारमा अवसर प्राप्त होस्। जहाँ नागरिकले न्याय माग्न आन्दोलन गर्न नपरोस् र आफ्नो अधिकार प्राप्त गर्न राजनीतिक सम्बन्ध खोज्न नपरोस्।

बालेन सरकार असफल होस् भन्ने चाहना कसैको हुनु हुँदैन। सरकार सफल हुनु भनेको देश सफल हुनु हो। तर सरकार सफल होस् भन्ने चाहनाको अर्थ सरकारका हरेक निर्णयको समर्थन गर्नु पनि होइन।

अन्ततः बालेन सरकारको वास्तविक परीक्षा अझै बाँकी छ। जनताले दिएको विश्वासलाई उपलब्धिमा बदल्न सक्यो भने यो सरकार नेपाली राजनीतिक इतिहासमा उदाहरण बन्न सक्छ। अन्यथा परिवर्तनको नाममा आएको नेतृत्व पनि पुरानै प्रवृत्तिको अर्को संस्करण बन्ने जोखिम रहन्छ।

जनताले नयाँ अनुहार मात्र खोजेका होइनन्, नयाँ संस्कार र परिणाम खोजेका हुन्। सरकारको सफलता लोकप्रियतामा होइन, जनताको जीवनमा आएको सकारात्मक परिवर्तनमा मापन हुनेछ।