७-८ घण्टा सुत्दा पनि बिहान थकान महसुस हुन्छ ? हुन सक्छन् यस्ता कारण

काठमाडौँ । राति पर्याप्त समय सुते पनि बिहान उठ्दा शरीर भारी हुने, बारम्बार अलार्म बन्द गरेर सुत्न मन लाग्ने वा दिनभरि आलस्य महसुस हुने समस्या छ ? यस्तो अवस्थालाई सामान्य ठानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन। निद्राको गुणस्तर, खानपान, शारीरिक निष्क्रियता र मानसिक तनावका कारण यस्तो समस्या देखिन सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार सातदेखि आठ घण्टा सुत्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, निद्रा गुणस्तरीय हुनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। अनियमित समयमा सुत्ने, सुत्नुअघि मोबाइल चलाउने, क्याफिनयुक्त पेय पदार्थ सेवन गर्ने तथा असहज वातावरणमा सुत्ने बानीले निद्रामा बाधा पुर्‍याउन सक्छ।

बिहान थकान महसुस हुनुका प्रमुख कारण

१. निद्राको गुणस्तर कमजोर हुनु

पर्याप्त समय ओछ्यानमा बिताए पनि पटक-पटक निद्रा खुल्ने वा गहिरो निद्रा नपर्ने अवस्थामा बिहान ताजगी महसुस नहुन सक्छ। त्यसैले नियमित समयमा सुत्ने र उठ्ने बानी बसाल्नुका साथै सुत्नुअघि मोबाइल तथा अन्य स्क्रिनको प्रयोग कम गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

२. शरीरमा पानीको कमी

शरीरमा पानीको मात्रा कम हुँदा थकान, कमजोरी र टाउको भारी हुने समस्या देखिन सक्छ। दिनभरि पर्याप्त पानी पिउने र शरीरमा पानीको कमी हुन नदिने कुरामा ध्यान दिनुपर्छ।

३. पोषणको कमी

सन्तुलित आहार नखाँदा शरीरले आवश्यक पोषक तत्त्व प्राप्त गर्न सक्दैन। विशेषगरी भिटामिन बी१२, भिटामिन डी तथा आइरनको कमीले थकान र कमजोरी निम्त्याउन सक्छ। आवश्यकताअनुसार चिकित्सकको सल्लाहमा परीक्षण गराउनु उचित हुन्छ।

४. शारीरिक गतिविधि कम हुनु

लामो समय बसेर काम गर्ने र नियमित व्यायाम नगर्ने बानीले शारीरिक तन्दुरुस्ती तथा निद्राको गुणस्तरमा असर पार्न सक्छ। हिँडडुल गर्ने, नियमित व्यायाम गर्ने र दैनिक जीवनमा शारीरिक गतिविधि बढाउने प्रयास गर्नुपर्छ।

५. तनाव र चिन्ता

मानसिक तनावले निद्रामा बाधा पुर्‍याउन सक्छ। ध्यान, योग, हिँडडुल, सङ्गीत सुन्ने तथा मनपर्ने गतिविधिमा सहभागी हुनेजस्ता उपायले तनाव व्यवस्थापन गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छन्।

थकान कुन रोगको सङ्केत हुन सक्छ ?

निद्रा र जीवनशैलीमा सुधार गर्दा पनि लगातार थकान भइरहेमा रक्तअल्पता, थाइराइडसम्बन्धी समस्या, मधुमेह, मिर्गौलाको समस्या वा निद्रासम्बन्धी विकारजस्ता अवस्थासँग सम्बन्धित हुन सक्छ। महिलामा रजोनिवृत्तिको समयमा पनि निद्रामा समस्या र थकान देखिन सक्छ।

बिहान फुर्तिलो हुन के गर्ने ?

• हरेक दिन नियमित समयमा सुत्ने र उठ्ने।

• सुत्नुअघि मोबाइल तथा अन्य स्क्रिनको प्रयोग कम गर्ने।

• सन्तुलित तथा पोषणयुक्त खाना खाने र पर्याप्त पानी पिउने।

• नियमित हिँडडुल, व्यायाम वा योग गर्ने।

• तनाव व्यवस्थापन गर्ने र सुत्ने वातावरण शान्त बनाउने।

पर्याप्त निद्रा लिएर पनि लगातार थकान हुने, दिनभरि निद्रा लाग्ने वा दैनिक काममा असर पर्ने समस्या भए चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ। थकानलाई केवल आलस्य ठानेर बेवास्ता गर्नु उचित हुँदैन।