यमदीप दान कसरी गर्ने ? यस्तो छ विधि र धार्मिक महत्त्व

तिहारको यमपञ्चकअन्तर्गत धनतेरसको साँझ यमदीप दान गर्ने धार्मिक परम्परा छ। हिन्दू धर्मशास्त्रअनुसार यमदीप दान गर्दा अकाल मृत्युको भयबाट मुक्ति मिल्ने र परिवारका सदस्यको दीर्घायु तथा सुख-समृद्धिको कामना पूरा हुने धार्मिक विश्वास छ।

यमदीप दान गर्ने विधि

यमदीप दान गर्दा सामान्यतया निम्न विधि अपनाउने गरिन्छ :

1. दियो तयार गर्ने : माटोको दियोमा तोरीको तेल वा उपलब्ध शुद्ध तेल राखेर कपासको बत्ती बाल्ने।

2. दक्षिण दिशामा राख्ने : धार्मिक परम्पराअनुसार यमराजलाई दक्षिण दिशाको अधिपति मानिने भएकाले दियो दक्षिण दिशातर्फ फर्काएर राख्ने चलन छ।

3. परिवारका सदस्यको नाममा दान गर्ने : परिवारका सदस्यको सुख, शान्ति, दीर्घायु र अकाल मृत्युबाट रक्षाको कामना गर्दै यमदीप बाल्ने।

4. श्रद्धापूर्वक प्रार्थना गर्ने : यमराजलाई स्मरण गर्दै परिवारको कल्याण र दीर्घायुको कामना गर्ने।

5. सुरक्षित स्थानमा राख्ने : दियो घरको मूल ढोका बाहिर वा सुरक्षित स्थानमा राख्ने चलन छ।

यमदीप दान गर्दा के हुन्छ ?

धार्मिक मान्यताअनुसार यमदीप दानका निम्न महत्त्व छन् :

• अकाल मृत्युको भयबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास गरिन्छ।

• परिवारका सदस्यको दीर्घायुको कामना गरिन्छ।

• यमराजको प्रसन्नता र कृपा प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।

• परिवारमा सुख, शान्ति र कल्याण कायम हुने मान्यता छ।

• पितृ तथा दिवंगत आत्माप्रति श्रद्धा व्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा पनि यसलाई लिइन्छ।

यमदीप किन बालिन्छ ?

धार्मिक कथनअनुसार यमदीप दानको सम्बन्ध यमराज र मृत्युको भयसँग जोडिएको छ। विशेषगरी यमराजको भयबाट बच्न र परिवारका सदस्यको आयु रक्षा होस् भन्ने कामनासहित दीपदान गर्ने परम्परा बसेको धार्मिक विश्वास छ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा : यमदीप दान धार्मिक आस्था र परम्परामा आधारित कर्म हो। यसबाट अकाल मृत्यु टर्छ वा आयु बढ्छ भन्ने कुराको वैज्ञानिक प्रमाण छैन। दियो बाल्दा आगलागी नहुने गरी सुरक्षित स्थानमा राख्नुपर्छ।